Òraid Barack Obama

Ma tha duine a-muigh an-sin aig a bheil teagamh fòs gur àite Aimeireaga far an gabh a h-uile rud a dhèanamh, agus a tha a’ smaointinn a bheil aisling ar n-athraichean fòs beò nar linne, agus aig a bheil ceistean mu chumhachd ar deamocrasaidh, ‘s e a-nochd ur freagairt.

‘S e am freagairt sin na sreathan de dhaoine a shìn mun cuairt sgoiltean agus eaglaisean, uiread ‘s nach fhacas riamh roimhe san nàisean seo; daoine a bha a’ feitheamh fad trì neo ceithir a dh’ uairean, cuid dhiubh airson a’ chiad uair nam beatha, o chionn ‘s gun do chreid iad gum biodh cùisean eadardhealaichte an turas seo, ‘s gur e an guth fhèin a dhèanadh an t-eadardhealachadh sin.

Freagairt a thug sean is òg, bochd is beairteach, Deamocrat is Poblach, dubh is geal, Latíneach, Aisianach, Tùsanach Aimeireaganach, homoghnèithseach, gnèithseach, ciùrramach agus neo-chiùrramach – Aimeireaganaich a thug brath dhan an t-saoghal nach robh sinn riamh mar chruinneachadh de Stàitean Dearga is Gorma: gur e a tha annainn, an ceartuair agus gu dìlinn, ach Stàitean Aonaichte Aimeireaga.

Freagairt a dh’ fhàg an fheadhainn sin - a chaidh innse le uiread dhaoine fad uidhear ùine a bhith amharasach agus làn eagail, teagmhach mu dheidhinn nas urrainn dhuinn dèanamh – a’ dèanamh oidhirp an làmh fhèin a chur air arc na h-eachdraidh agus a lùbadh ‘s a cumadh aon uair eile a dh’ ionnsaigh latha ùr an dòchais.

Cha b’ ann an dè no an diugh a bha còir aige tachairt, ach a-nochd, ri linn ‘s na rinn sinne ar an latha seo, tha atharrachadh air tighinn air Aimeireaga.

Fhuair mi glaodh-fòin fìor urramach an dràsta fhèin o Seanatar Mac Cadhain. Rinn esan mòran saothrach fada cruaidh san iomairt seo, agus eadhan tòrr a bharrachd sabaid is strì air sgàth tìr a ghràidh. Rinn e ìobairt air tàillibh Aimeireaga, ìobairt nach saoileadh a’ mhòr-chuid againn idir, agus is mòr is fheàirrde sinn an t-seirbhis a rinn an ceannaire treun seo nach do smaoinich air fhèin a-riamh. Tha mi a’ dèanamh gàirdeachais leis agus leis an Gobharnar Palin a thaobh na thug iad gu buil, agus nì mi fiùghair ri bhith ag obair cuide riutha gus gealltanas na nàisein seo a choimhlionadh sna mìosan a tha romhainn.

Bu toil leam taing a thoirt do mo cho-obraiche san obair seo, fear a rinn iomairt bhon a’chridhe agus a thog a ghuth air sgàth nam fear ‘s nam bàn sin a dh’ fhàs e suas leotha air sràidean Scranton agus a thill dhachaidh còmhla riutha air an trèan sin gu Delaware – Leas-uachdaran taghte nan Stàitean Aonaichte, Joe Biden.

Cha bhithinn nam sheasamh an-seo a-nochd gun làn-thaic a’ charaid a b’ fheàrr a bh’ agam fad nan sia bliadhnaichean deug a chaidh seachad, carraig dhaingean ar teaghlaich agus gaol mo bheatha, an ath thè a bhios mar Bhean-Uachdarain ar nàisein, Michelle Obama. A Sasha agus a Malia, tha gaol mòr agam oirbh le chèile, agus is math a thoill sibh an cuilean ùr a tha a’ tighinn cuide rinn chun an Taigh Ghil. Agus ged nach eil i againn tuilleadh, tha fios agam gu bheil mo sheanmhair a’ cumail sùil oirnn, mar a tha an teaghlach a dh’ fhàg mi mar a tha mi. Tha mi gan ionndrainn a-nochd, agus tha fios agam gu bheil mi gu mòr nan comain.

Do mo mhanaidsear-iomairt David Plouffe, mo phrìomh-innleachdair David Axelrod, agus dhan sgioba-iomairt a b’ fheàrr a chuireadh ri chèile riamh ann an eachdraidh poilitigs – ‘s e sibhse a thug seo gu buil, agus bidh mi nur comain gu dìlinn air sgàth na h-ìobairt a rinn sibh gus a dhèanamh.

Cha b’ e mise a’ chiad duine a shaoileadh a bhiodh freagarrach dhan obair seo. Cha robh mòran airgid neo cliù againn an toiseach. Cha deach ar n-iomairt a chur ri chèile ann an tallaichean Washington – thòisich i ann an cùil Des Moines agus seòmraichean-suidhe Concord agus beul dorsan Charleston.

Chaidh a togail le daoine cumanta a thug seachad na bh’aca sa bhanca – còig neo deich neo fichead dolar – gus an iomairt seo a thòiseachadh. Tharraing i a neart on òigridh a dhiùlt gabhail ris a’ bhreug gun robh an ginealach fhèin coma-co-dhiù; o dhaoine a dh’ fhàg an dachaidhean ‘s an teaghlaichean airson obraichean a thug dhaibh glè bheag de phàigheadh agus nas lugha de chadal; o dhaoine rud beag nas sine a chuir aghaidh ri fuachd uamhasach agus teas cianail gus gnogadh air doras an fhìor choigrich; o na millionan de dh’ Aimeireaganaich a rinn obair gu saor-thoileach, a chuir cùisean air dòigh agus a dhearbhaich gun robh – dà linn an dèidh làimh – Riaghaltas nan Daoine air uachdar an talmhainn. Seo bhur buaidh.

Tuigidh mi nach d’ rinn sibh seo dìreach gus taghadh a bhuannachadh, neo air mo shon-sa. Rinn sibh e o chionn ‘s gun tuig sibh cho mòr is cho doirbh is a tha an obair a tha romhainn. Oir eadhan ged a tha sinn a’ dèanamh ceilearadh a-nochd, tha fios againn gum bi na dùbhlain is motha nar beatha riamh ann an dàn dhuinn a-màireach – dà chogadh, domhan air èiginn, agus an cruaidh-chàs as miosa fad linne nar n-eaconamaidh. Eadhan ged a sheasas sinn an seo a-nochd, tha fios againn gu bheil Aimeireaganaich treuna a’ dùsgadh ann am fàsaichean Iraq agus ann am beanntan Afghanistan, a’ cur am beatha fhèin ann an cunnart dhuinn. Tha pàrantan a bhios gun chadal an dèidh dhaibh am pàisdean a chur san leabaidh a’ smaoineachadh mu ciamar a thèid aca air a’ mhortgage neo cunntas an dotair a phàigheadh, neo airgead a chur mu seach mu choinneimh colaiste air choreigin. Tha neart nuadh againn ri chleachdadh agus obraichean ùra rin cruthachadh; sgoiltean ùra rin togail, bagairtean rin smachdachadh agus caidreachas a chailleadh ri dùthchannan eile a fhaighinn air ais.

Tha rathad fada agus dìreadh cas romhainn. Cha ruig sinn ceann-uidhe taobh a-staigh bliadhna neo eadhan aon tèarma, ach muinntir Aimeireagaidh – cha robh mi riamh roimhe cho dòchasach ‘s a tha mi a-nochd gun ruig. Mo ghealladh dhuibhse – mar shluagh, ruigidh sinn ar ceann-uidhe.

Thèid rudan ceàrr. Chan aontaich a h-uile duine leis a h-uile codhùnadh neo polasaidh a nì mi mar Uachdaran, agus tha fios againn nach fuasgail riaghaltas a h-uile duiligheadas. Ach bidh mise daonnan onoireach dhuibh mu na dùbhlain a bhios romhainn. Èisdidh mi ribh, gu h-àraid nuair nach aontaich sinn ri chèile. Agus os cionn a h-uile rud, bheir mi dhuibh cuireadh a thighinn cuide rinn nar n-obair gus an nàisean seo ath-thogail san aon dòigh a rinn sinn sna 221 bliadhna mu dheireadh – mean air mhean, le obair chruaidh is làmhan goirt.

An rud a thòisich o chionn mìos thar fhichead ri doimhneachd geamhraidh, chan fhaod e tighinn gu crìch air an oidhche fhoghair seo. Chan e dìreach a’ bhuaidh seo an t-atharrachadh a tha bhuainn – chan eil ann ach cothrom atharrachadh. Agus cha tachair sin ma bhios sinn mar a bha. Cha tachair e às ur n-aonais.

Mar sin, biodh againn spiorad ùr an tìreachais, na seirbhis agus an dleasdanais far am bi gach duine againn ag obair nas cruaidhe gus coimhead an dèidh chan e dìreach sinn fhèin ach gach a chèile. Cuimhnicheamaid gun do dh’ ionnsaich sinn leasan on chruaidh-chàs eacanomach seo – ‘s e sin, nach bi Wall Street soirbheachail fhad ‘s a bhios Main Street a’ call a-mach – san dùthaich seo, bidh sinn ag èirigh neo a’ tuiteam mar aon nàisean; mar aon shluagh.

Na tilleamaid gu claonadh aon taoibh a-mhàin, neo gu suarachas agus gòraicheas, na rudan a bha nam plàigh air ar poilitigs o chionn fhada. Cuimhnicheamaid gur e duine às an stàit seo a ghiùlain an toiseach bratach a’ Phàrtaidh Phoblachdail gu ruige an Taigh Geal – pàrtaidh a chaidh a chur le chèile air bhonn fèin-earbsachd, saorsa aon-neach agus aonachd nàiseanta. ‘S iad sin na rudan a tha sinn uile a’ cur luach annda, agus ged a tha am Pàrtaidh Deamocratach air buaidh mhòr a bhuannachadh a-nochd, tha sinn a’ dèanamh sin le tomhas de dh’ irioslachd agus le rùn làidir gum faigh sinn cuidhteas nan sgaraidhean a chuir moill air ar n-adhartas. Mar a thuirt Lincoln agus e a’ bruidhinn ri nàisean a bha fada na bu sgaraichte na sinne, “Cha nàimhdean sinn, ach caraidean... is dòcha gun robh ar dealas car làidir, ach cha bu chòir dha bannan ar bàidh le chèile a bhith air am briseadh.” Agus ris na h-Aimeireaganaich sin nach do choisinn mi taic bhuapa fhathast, canaidh mi seo – is dòcha nach d’ fhuair mi bhur bhòt, ach tha mi ag èisdeachd ri ur guthan, tha mi feumach air ur cuideachadh, agus bidh mi mar Uachdaran dhuibhse cuideachd.

Agus ris a h-uile duine a tha a’ coimhead a-nochd o àiteachan fad às, o phàrlamaidean is o lùchairtean gu ruige iadsan a tha an cuideachd a chèile ag èisdeachd ris an radio ann an sgìrean iomallach ar saoghail, canaidh mi seo – ged a tha sinn air leth nar tìr, ‘s ann a tha na bhios an dàn a’ buintinn rinn uile, agus tha là ùr gu bhith aig dòigh-riaghlaidh is ceannas Aimeireagaidh. Riuthasan a rinneadh sgrios air an t-saoghal seo – canaimse, bheir sinn buaidh oirbh. Riuthasan a tha ag iarraidh sìth is sàbhailteachd – tha sinn a’ toirt taic dhuibh. Agus ris a h-uile duine a bha a’ smaointinn a bheil lòchran Aimeireagaidh fòs a’ deàlradh cho soilleir ‘s a bhiodh – a-nochd dhearbh sinn aon uair eile nach ann à cumhachd ar n-airm neo meud ar saoibhris a thig fìor neart ar nàisein, ach à dìleab maireannach làidir ar luachan: deamocrasaidh, saorsa, cothrom agus dòchas nach gèill.

Oir is e sin fìor mhèin Aimearagaidh – gun urrainn dhuinn atharrachadh. Gabhaidh ar n-aonachd a dhèanamh coimhlionta. Agus bheir na thug sinn gu buil mar tha dòchas dhuinn a thaobh na bheir sinn a-mach a-màireach.

Ri linn an taghaidh seo thachair iomadh rud airson a’ chiad uair agus bidh sgeulachdan a’ dol fad linntean mu dheidhinn. Ach tha aon sgeul air m’ inntinn a-nochd – sgeul boireannach a chaith a bhòt ann an Atlanta. Tha ise coltach ris na millionan eile a sheas suas gus an cluinnteadh a guth san taghadh seo, seachas aon rud – tha Ann Nixon Cooper 106 bliadhna dh’ aois.

Rugadh i aig àm san robh an tràilleachd dìreach air a dhol seachad san linn roimpe; àm nach robh càraichean air an rathad neo itealain san adhar; àm nach robh e ceadaichte do leithid Ann bhòt a chaitheamh air sgàth dà adhbhar – i bhith na boireannach agus ri linn dath a craicinn.

Agus a-nochd, tha mi a’ smaointinn mu dheidhinn a h-uile rud a chunnaic i na linn fhèin ann an Aimeireaga – eu-dòchas agus dòchas; cruaidh-chàs agus adhartas; amannan a chaidh innse dhuinn nach urrainn dhuinn; agus na daoine a chum orra leis a’ chreideamh Aimeireaganach sin: Is urrainn dhuinn.

Aig àm a bha boireannaich air an cumail sàmhach agus gun dòchas, ràinig ise là sa bheil iad a’ seasamh suas agus a’ bruidhinn a-mach agus a’ caitheamh bhòta. Is urrainn dhuinn.

Nuair a bha eu-dòchas agus crìonadh air feadh na dùthcha, chunnaic ise nàisean a thug buaidh air an eagal fhèin le Cùmhnant Ùr, obraichean ùra agus macmeanmna ùr a-measg an t-sluaigh. Is urrainn dhuinn.

Nuair a thuit na bomaichean air ar n-acarsaid agus rinn an-bhruid bagairt air an domhain, chunnaic ise ginealach a dh’ èirich gu mòrachd agus deamocrasaidh a chaidh a shàbhaladh. Is urrainn dhuinn.

Chunnaic i na busaichean ann am Montgomery, na taighean ann am Birmingham, drochaid ann an Selma, agus searmanaiche às Atlanta a thuirt ri sluagh: Bheir Sinn Buaidh”. Is urrainn dhuinn.

Sheas fear air a’ ghealaich, thuit balla ann am Berlin, chaidh saoghal a cheangal le chèile le ar n-eòlas agus ar macmeanmna fhèin. Agus am bliadhna, chuir ise corrag air clàr-amhairc, agus bhòt i, o chionn ‘s gu bheil fios aice, an dèidh 106 bliadhna dhe bhith ann an Aimeireaga, ri deagh-uair agus droch-uair, ciamar is urrainn do dh’ Aimeireaga atharrachadh. Is urrainn dhuinn.

Muinntir Aimeireagaidh, thàinig sinn astar mòr. Chunnaic sinn an t-uamhas. Ach tha tòrr a bharrachd ri dhèanamh. Mar sin, faighnicheamaid dhinn fhèin a-nochd – ma bhios ar clann beò san ath linn; ma bhios de dh’ àgh air ar nigheanan fuireach beò cho fada ri Ann Nixon Cooper, dè na h-atharraichean a chì iad? Dèn t-adhartas a bhios sinn air a dhèanamh?

Seo ar cothrom a’ ghairm sin a fhreagairt. Seo an t-àm againn. Seo ar linn – gus daoine a chur ag obair a-rithist agus dorsan a’ chothroim fhosgladh dhar pàisdean; gus piseach a thoirt air ais agus sìth a chur air adhart; gus Aisling Aimeireagaidh a dhùsgadh às ùr agus an fhìrinn bhunaiteach sin ath-dhaingeachadh – ‘s e sin, ged is lìonmhor sinn, is mar aon sinn; gu bheil sinn beò san dòchas; gum bi sinn ag ràdh, nuair a thig nar còir neo-chreideas is teagamh, is daoine a their rinn nach urrainn dhuinn, leis a’ chreideamh aosta sin a tha a’ cur an cèill spiorad sluaigh:

Is Urrainn Dhuinn. Tapadh libh uile, gum beannaicheadh Dia sibh, agus gum beannaicheadh an Tighearna Stàitean Aonaichte Aimeireagaidh.

© Niall Gòrdan (a’ Ghàidhlig) 28.3.2009